ترکیه پیام‌های وزیر خارجه آمریکا از آتن را چگونه خواند؟

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در جریان سفر به آتن، روز ۷ اکتبر ۲۰۲۶ در پنیکس، روبه‌روی آکروپولیس، تنها چند متر دورتر از جایی که پولسِ رسول انجیل را برای آتنیانِ باستان موعظه کرد، سخنرانی پرشوری ایراد کرد. وزیر خارجه آمریکا یونان را در قلبِ میراث تاریخیِ غرب و همکاریِ راهبردیِ معاصر قرار داد.

روبیو برای استحکام‌بخشیدن به چشم‌انداز دولت ترامپ درباره قدرت ملی، حاکمیت و نوزاییِ غرب، به یونان باستان تکیه کرد. او سنت یونانی را با وظیفه، تعالی و آمادگی برای دفاع از سرزمینِ مادری پیوند زد. یونان را به‌عنوان متحدی الگویی معرفی کرد و از اروپا خواست از آن پیروی کند. به بیان ساده، روبیو آتن را شریکی تصویر کرد که در حوزه‌های دفاع، انرژی و مدیریت مرزها راه‌حل عرضه می‌کند.

این سخنان پیامی غیرمستقیم به ترکیه فرستاد: ایالات متحده ارزش یونان را به‌خودیِ خود به رسمیت می‌شناسد، نه صرفاً به‌عنوان موازنه‌ای در برابر آنکارا. همچنین نشان می‌دهد که جغرافیا و اندازه نیروی نظامی برای تضمین برخورداری از رفتاری ممتاز و منحصربه‌فرد کافی نیست. یونان اعتبار خود را تثبیت کرده است و مشارکتش در همکاری‌های انرژی و دفاعی گزینه‌هایی می‌سازد که تواناییِ ترکیه را برای جاانداختن خود به‌عنوان میانجیِ ناگزیر محدود می‌کند.

کابل اتصال برق میان یونان و قبرس آزمون عملی این رابطه است. روبیو در نشست خبری مشترک، از موفقیت پروژه‌های انرژی حمایت کرد، اما از رویارویی علنی با ترکیه پرهیز کرد و مسائل حساس را به گفت‌وگوهای دیپلماتیکِ خصوصی واگذاشت.

روبیو در گفت‌وگو با الکسیس پاپاخلاس در روزنامه کاتیمرینی صریح‌تر بود. او درگیری یونان و ترکیه را غیرقابل تصور خواند و طرح‌هایی برای تعامل دیپلماتیک درباره کابل تشریح کرد. واشینگتن می‌داند که این پروژه منافع خودش را نیز تأمین می‌کند. با این حال، جلوگیری از درگیری باید به معنای جلوگیری از اجبار و فشاری باشد که آن را پدید می‌آورد. در غیر این صورت، حفظ آرامش ممکن است در نهایت به پاداش‌دادن به بازیگری، یعنی ترکیه، بینجامد که تهدید می‌کند آن را برهم بزند.

نحوه پوشش این سفر در رسانه‌های ترکیه نشان می‌دهد که آنکارا پیام را دریافت کرده است.

حریت روبیو را آخرین امید آتن در برابر آنکارا تصویر کرد. ملیت بر تمجید وزیر خارجه آمریکا از یونان تمرکز کرد، در حالی که روزنامه طرفدار دولت «تورکیه» پیش‌تر، در ۵ اکتبر، کوشیده بود راهبرد یونان را شکست‌خورده جلوه دهد و بر صنعت دفاعی ترکیه و مشارکت‌های اروپاییِ آنکارا دست بگذارد. هابر و جمهوریت توجه را به تظاهرات معطوف کردند و استقبالی را که از روبیو شد، شوکی بزرگ توصیف کردند. روزنامه ناسیونالیست آیدینلیک تقویت محور آمریکا-یونان را اقدامی علیه ترکیه خواند و «کریدور عمودی» را به کاهش نفوذ انرژیِ ترکیه پیوند زد.

گویاتر از آن، تحلیلِ گورسل توکماک‌اوغلو، رئیس پیشین اداره اطلاعات نیروی هوایی ترکیه، در نسخه ترکیِ The Independent است. او سخنرانی را از یک دکترین ضدترکیه‌ای متمایز کرد، اما ارزیابی کرد که این مشارکتِ گسترده‌تر، مزیت‌های چانه‌زنیِ ترکیه را محدود می‌کند. واکنش‌ها در مطبوعات ترکیه به‌روشنی نشان می‌دهد این سفر و سخنرانی تا چه اندازه آنکارا را ناآرام کرده است، به‌ویژه از آن رو که سفر منطقه‌ایِ روبیو شامل توقف در ترکیه نبود.

با این حال، تصویر روی دیگری هم دارد. در روز سخنرانی روبیو در پنیکس، دو فروند اف-۱۶ مسلح، یک فروند سی‌ان-۲۳۵ و سه پهپاد غیرمسلحِ ترکیه‌ای چهار بار حریم هواییِ ملیِ یونان را نقض کردند و سه بار مقررات ترافیک هوایی را در منطقه اطلاعات پروازی آتن زیر پا گذاشتند، آن هم پس از آنکه روز پیش از آن ۱۵ مورد نقض حریم هوایی رخ داده بود. ایالات متحده باید این رفتار را جدی بگیرد. وقتی هواپیماهای ترکیه، در حالی که وزیر خارجه آمریکا در آتن حضور دارد، حریم هوایی یونان را نقض می‌کنند، واشینگتن نمی‌تواند نسبت به این واکنش بی‌تفاوت بماند.

روبیو از حاکمیت و اتحادهای قابل اتکا سخن گفت. نقض‌های تحریک‌آمیزِ حریم هوایی یونان از سوی ترکیه در روز سفر عالی‌ترین دیپلمات آمریکایی، هر چیزی را الهام می‌بخشد جز اعتماد به قابل اتکا بودنِ آنکارا. این اقدامات به‌روشنی این استدلال را تقویت می‌کند که آنکارا هیچ قصدی برای کنار گذاشتن سیاست تجدیدنظرطلبانه و ادعاهای غیرقانونیِ خود در دریای اژه و مدیترانه شرقی ندارد، ادعاهایی که در دکترین «وطن آبی» و تفاهم‌نامه ترکیه-لیبی تجسم یافته است.