سودا بی؛ نشانه اهمیت فزاینده یونان در راهبرد آمریکا
پایگاه سودا برای آمریکا نقطهای عملیاتی بیرون از خاورمیانه اما بهقدر کافی نزدیک برای پشتیبانی از مأموریتها در این منطقه فراهم میکند.
نیکولتا کورووشی دانشمند علوم سیاسی و روزنامهنگار مستقر در قبرس است. نوشتههای او در نشریاتی مانند روزنامه فیلهلفتروس (Phileleftheros)، مدرن دیپلماسی (Modern Diplomacy) و شرکت پیشبینی ژئواستراتژیک (Geostrategic Forecasting Corporation) منتشر شده است. او مدرک کارشناسیارشد مطالعات بینالمللی و اروپایی را از دانشگاه پیرئوس دریافت کرده است.
تصمیم یونان برای جابهجایی یک آتشبار پدافند هوایی پاتریوت از کارپاتوس به کرت، اهمیت فزاینده این کشور را در راهبرد امنیتی ایالات متحده در مدیترانه شرقی برجسته میکند. آتن در حال تقویت خلیج سودا است، تأسیساتی که نیروی دریایی آمریکا پایگاهی را در آن اجاره کرده است، آن هم در زمانی که درگیری با ایران، مطالبات تازهای را بر تأسیسات آمریکایی و توان دفاعی متحدان در سراسر منطقه تحمیل میکند.
این اقدام پس از گزارشهایی انجام شد مبنی بر اینکه ایران در آستانه یک عملیات نظامی احتمالی تازه ایالات متحده علیه ایران، حملات احتمالی به اهداف آمریکایی در قبرس و بلغارستان را بررسی کرده است. مقامهای یونانی حمله مستقیم به یونان را بعید میدانند. با این حال، احتمال هدف قرار گرفتن تأسیسات آمریکایی در جنوب شرقی اروپا، محاسبات آتن را تغییر داده است.
خلیج سودا یک اولویت آشکار است. موقعیت آن در کرت به نیروهای آمریکایی دسترسی به مدیترانه شرقی میدهد و به آنها امکان میدهد در نزدیکی خاورمیانه و شمال آفریقا عمل کنند. این پایگاه از عملیات دریایی و هوایی پشتیبانی میکند و در بحرانهای منطقهای، پشتیبانی لجستیکی فراهم میآورد.
بحرانهای اخیر ارزش این دسترسی را افزایش داده است. خلیج سودا برای ایالات متحده یک نقطه عملیاتی بیرون از خاورمیانه فراهم میکند که با این حال به اندازه کافی به آن نزدیک است تا از مأموریتها در آنجا پشتیبانی کند. کشتیها میتوانند از تأسیسات آبهای عمیق آن استفاده کنند و هواپیماها و نیروها میتوانند در دورههای تنش از مسیر کرت جابهجا شوند. این به واشینگتن گزینهای جایگزین میدهد تا فقط به پایگاههای نزدیکتر به مناطق درگیری متکی نباشد. تهدیدهای اخیر پرسش فوریتری را هم پیش کشیده است، اینکه چگونه میتوان از تأسیساتی که این دسترسی را ممکن میکنند محافظت کرد.
آتن از توان پدافند هوایی خود برای تأمین بخشی از این حفاظت استفاده میکند. بنابراین انتقال یک پاتریوت یونانی به کرت، بُعد دیگری به رابطهای میافزاید که بهطور سنتی با قلمرو و دسترسی نظامی گره خورده است.
افزون بر این، درگیری با ایران یونان را ناگزیر کرده است تعهدات نظامی خود را در جاهای دیگر هم مدیریت کند. چهار جنگنده یونانی و ناو نیکیفوروس فوکاس (Nikiforos Fokas) در قبرس باقی ماندهاند و آتن گفته است اگر صوفیه درخواست کند، میتواند پشتیبانی پدافند هوایی به بلغارستان ارائه دهد. ناو کیمون (Kimon) نیز پس از استقرار در قبرس در اوایل امسال، در ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ نخستین بازدید خود را از تأسیسات دریایی سودا انجام داد. این بازدید نشان میدهد کرت چگونه در چارچوب حضور نظامی گستردهتر یونان در سراسر مدیترانه شرقی جای میگیرد.
یونان همچنین از سال ۲۰۲۱ یک آتشبار پاتریوت را برای حفاظت از بندر و تأسیسات انرژی در ینبعِ عربستان سعودی مستقر نگه داشته است. نیروهای یونانی در آنجا دستکم ده موشک رهگیر را علیه موشکهای بالستیک و پهپادها به کار بردهاند. آتن اکنون این استقرار را بهصورت ماهانه بازبینی میکند، مأموریت کنونی آن تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ ادامه دارد و انتظار میرود تمدید کوتاه دیگری هم انجام شود.
این تصمیم صرفا به ماندن یا نماندن آتشبار در عربستان سعودی محدود نیست. یونان بر ریاض فشار میآورد تا در تأمین مالی ارتقای حدود ۴۰۰ میلیون دلاری سامانههای پاتریوت آن مشارکت کند و موشکهای رهگیر مصرفشده در جریان این استقرار را جایگزین کند. با استقرار یک پاتریوت دیگر برای حفاظت از سودا و افزایش مطالبات از پدافند هوایی یونان نزدیکتر به خاک خود، آتن دلیلی دارد که در مدتزمان نگهداشتن یکی از آتشبارهایش در خارج از کشور تجدیدنظر کند.
یونان داراییهای پدافند هوایی محدودی دارد و نیازها به آن رو به افزایش است. این کشور باید از خاک خود دفاع کند و همزمان از قبرس و دیگر شرکای منطقهای پشتیبانی کند و از زیرساختهایی حفاظت کند که نیروهای آمریکایی و متحدان از آن استفاده میکنند. با جابهجایی تهدیدها در سراسر منطقه، آتن باید تصمیم بگیرد این داراییها بیش از همه در کجا لازماند.
این انتقال از کارپاتوس در دریای اژه پیامدهایی هم دارد. ترکیه از جمعآوری پاتریوت استقبال کرد و آن را به مخالفت خود با نظامیسازی جزایر یونانی پیوند زد. آتن این برداشت را رد کرد. یورگوس یراپتریتیس، وزیر امور خارجه، گفت یونان خود تصمیم میگیرد نیروهای مسلحش را کجا مستقر کند و همچنان میتواند از قلمرو خود حفاظت کند.
برای واشینگتن، استقرار پاتریوت عنصر دیگری به رابطهاش با آتن میافزاید، زیرا یونان اکنون در زمانی که واشینگتن از متحدان اروپایی میخواهد مسئولیت بیشتری در دفاع بر عهده بگیرند، از منابع نظامی خود برای کمک به حفاظت از تأسیساتی استفاده میکند که نیروهای آمریکایی از آن بهره میبرند.