MEF Menu
Middle East ForumDonateSupport MEF
میدل ایست فوروم · Middle East Forum
آبزرور

پاسخ معمای سرنوشت رون آراد در روستای نبی‌چیت است

سه اقدام تعیین‌کننده می‌تواند به سکوتی پایان دهد که از سال ۱۹۸۸ خانواده آراد را رها نکرده است.

خوسه لو آلورز پژوهشگر آمریکایی-اسرائیلی و متخصص سیاست امنیتی خاورمیانه است. او که به چند زبان مسلط است و از کهنه‌سربازان نیروهای ویژه ارتش اسرائیل و ارتش ایالات متحده به‌شمار می‌آید، مدرک کارشناسی علوم اعصاب با گرایش فرعی مطالعات اسرائیل از دانشگاه آمریکن (American University)، سه مدرک کارشناسی ارشد (ژئواستراتژی بین‌الملل، اقتصاد کاربردی و مطالعات اطلاعاتی) و یک مدرک پزشکی دارد. او در منطقه واشینگتن دی.سی. در حال تکمیل دوره دکتری در رشته اطلاعات و امنیت جهانی است. او علاوه بر فعالیت به‌عنوان نویسنده مهمان در میدل ایست فوروم (Middle East Forum)، برای The Times of Israel وبلاگ می‌نویسد، در Washington Examiner مطلب می‌نویسد و به‌طور منظم در شبکه‌های تلویزیونی آمریکای لاتین تحلیل ژئوپلیتیک ارائه می‌کند.

Aircraft are silhouetted against the sunset, with a transparent waving Israel flag.
نمای سایه‌وار هواپیماها در برابر غروب خورشید و پرچم اسرائیل. · hamara - stock.adobe.com

درست همان‌طور که باستان‌شناسان اخیراً با بازگشت به همان تپه‌ماهوری در تپه‌های یهودیه که رزمندگان در آن جان باختند، سرنخ‌های تازه‌ای درباره نبرد «لامد ه» در سال ۱۹۴۸ پیدا کردند، مقام‌های اسرائیلی هم باید فرضیه‌های دوردست درباره رون آراد، خلبان درگذشته، را کنار بگذارند و بار دیگر بر همان روستای لبنانی تمرکز کنند که او ۴۰ سال پیش در آن ناپدید شد. در ۱۶ اکتبر ۱۹۸۶، نیروهای شبه‌نظامی املِ مصطفی دیرانی، آراد را پس از اجکت از هواپیما به اسارت گرفتند. نامه‌ها و عکس‌ها تأیید می‌کرد که او تا سال ۱۹۸۷ زنده بوده است و اسرائیل آخرین بار در ماه مه ۱۹۸۸ از او خبر گرفت. در نهایت، کماندوهای اسرائیلی در سال ۱۹۹۴ مصطفی دیرانی را بازداشت کردند و او در بازجویی تأیید کرد که افرادش آراد را در خانه‌ای در نبی‌چیت نگه می‌داشتند.

به گفته او، شبی نگهبان‌ها از درگیری‌های اطراف گریختند و وقتی برگشتند اتاق را خالی یافتند. گزارش‌های تأییدنشده‌ای دهان‌به‌دهان شد مبنی بر اینکه عوامل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی او را به تهران منتقل کرده‌اند و همین، دهه‌ها اسرائیلی‌ها را سردرگم کرد. با این حال، گزارش‌های مستقل، از جمله تحقیق مشترک ایران و حزب‌الله در سال ۲۰۰۴، تحقیقی به رهبری یووال دیسکین، مدیر پیشین شاباک، در سال ۲۰۰۶ و گزارش اطلاعاتی سرهنگ دوم (بازنشسته) آوی کالو در سال ۲۰۱۶، به این نتیجه رسیدند که آراد در سال ۱۹۸۸ در نبی‌چیت جان باخته و در گوری در همان نزدیکی آرمیده است.

با این همه، مأموران موساد در سال ۲۰۰۶ ژنرال ایرانی علیرضا عسگری را در استانبول و در سال ۲۰۲۱ عبدالله صابری را در دمشق ربودند، اما از هیچ‌یک از این دو عملیات اطلاعات ملموسی به دست نیاوردند. دیوید برنئا، رئیس موساد، سرانجام پس از آنکه عملیات صابری نتیجه‌ای نداد، دستور داد عملاً «از صفر شروع کنند». در دسامبر ۲۰۲۵، احمد شکر، افسر بازنشسته لبنانی و برادر حسن، ناپدید شد و شواهد از نقش اورشلیم در این ماجرا حکایت دارد، آن هم در حالی که آن‌ها در پی یافتن محل آراد بودند. در مارس ۲۰۲۶، نیروهای اسرائیلی گوری را در گورستان نبی‌چیت نبش کردند اما چیزی به دست نیاوردند. بعدها گزارش نیویورک تایمز در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ استدلال کرد که اسیرکنندگان آراد هرگز او را به ایران نفرستادند، بلکه یا برای انتقام از کشته‌شدن حسن شکر در نبرد همان شب او را کشتند یا هنگام تلاش برای فرار به او شلیک کردند.

پس از همه این رویدادها، شکست‌ها و کشتارها، سه اقدام تعیین‌کننده می‌تواند به سکوتی پایان دهد که از سال ۱۹۸۸ خانواده آراد را رها نکرده است.

نخست، اورشلیم باید فرماندهی عمق ارتش اسرائیل را مأمور کند تا یکی از پیچیده‌ترین و جاه‌طلبانه‌ترین عملیات‌های مخفیانه چندیگانی را اجرا بگذارد. پیش از آنکه حتی نیرویی روی زمین بنشیند، تحلیل‌گران اطلاعات نظامی باید تصاویر ماهواره‌ای طبقه‌بندی‌زدایی‌شده آمریکا و فرانسه در دهه ۱۹۸۰، نقشه‌های املاک لبنان و گفت‌وگو با ساکنان بازمانده دوران امل را از طریق واسطه‌های بی‌طرف کنار هم بگذارند. الگوهای تدفین بقاع در سال ۱۹۸۸ برای شناسایی یک محل به کار گرفته خواهد شد. مگلان و اگوز بزرگراه بعلبک و مسیر سوریه را مسدود می‌کنند، شلداگ و ۶۶۹ دالان هوایی را ایمن می‌سازند و سیرت متکال در کنار یهلوم با رادارهای دستی منطقه را جاروب می‌کند، چند ناهنجاری هدف‌گذاری‌شده از پیش شناسایی‌شده را پیش از سپیده‌دم حفاری می‌کند و حزب‌الله و نیز فشار دیپلماتیک احتمالی علیه این عملیات را پیش‌دستی می‌کند.

دوم، دولت یهود باید یک «پروتکل انگیزشی باقیمانده تبار شکر» را از طریق یک مؤسسه مالی اروپایی مانند گروه ادموند دو روچیلد (Edmond de Rothschild Group) به راه بیندازد. در سیاست عشیره‌ای خاورمیانه، منفعت مالی مستقیم همیشه از هر وفاداری ایدئولوژیک به تهران یا بیروت پیشی می‌گیرد. هر عضو بزرگسال زنده طایفه شکر که بتواند مختصات قابل راستی‌آزماییِ بقایای آراد را ارائه دهد، ۲ میلیون دلار دریافت خواهد کرد، مبلغی که یک صندوق بشردوستانه با پوشش خصوصی و با الگوبرداری از بنیاد «زاده آزادی» (Born to Freedom Foundation) با درهم‌آمیختن انتقال‌های پنهان دولتی اسرائیل با نیکوکاری خصوصی دیاسپورا تأمین می‌کند و یک تضمین اطلاعاتی متحد آن را پشتیبانی خواهد کرد تا مانع از آن شود که الزامات انطباق بانکی پرداخت را نگه دارد، و حساب امانی مسدود آن را تا پایان آزمایش دی‌ان‌ای نگه خواهد داشت.

اسرائیل نباید هیچ عفو سیاسی اعطا کند و هیچ مبادله زندانی با زندانی انجام دهد و باید اطلاع از محل بقایا را دارایی مالی خصوصی بداند، نه دارایی دولتی برای مذاکره. این پیشنهاد، به‌عنوان پیشنهادی محدود و قابل انکار، وتوی حزب‌الله را دور می‌زند و ترس طایفه از مجازات جمعی را از میان برمی‌دارد. افزون بر این، شرکای غربی قابل اتکایی که در میان خود جوامع مسلمان باثباتی دارند، می‌توانند به اسرائیل کمک کنند تا برای این همکاران، اگر درخواست کردند، پیش از هر اعلام عمومی از سوی اورشلیم، اسکان مجددِ حفاظت‌شده و هویت‌های قانونی تازه برای خود و خانواده‌هایشان فراهم شود.

سرانجام، ارتش اسرائیل، آمان و موساد باید یک «خط مبنای پزشکی قانونی بقاع ۱۹۸۸» اختصاصی را در آزمایشگاه‌های نظامی اسرائیل برپا کنند تا هر بقایایی که بازیابی می‌شود راستی‌آزمایی شود. آن‌ها به‌جای اتکای صرف به دی‌ان‌ای تخریب‌شده، باید شیمی خاک، سموم کشاورزی آن دوره، گازوئیل و الیاف پارچه لباس پرواز نیروی هوایی اسرائیل در اواخر دهه ۱۹۸۰ را با نمونه‌های اطلاعاتی موجود تطبیق دهند. در جریان این فرایند، مقام‌های اسرائیلی باید از کمیته بین‌المللی صلیب سرخ دعوت کنند تا تطابق زیستی نهایی را حسابرسی کند. وقتی تیم‌ها هویت را تأیید کردند، باید بقایا را بی‌درنگ و بدون هیچ مذاکره‌ای، از طریق عملیات نظامی دیگری بازگردانند.

کنار گذاشتن سراب تهران، آخرین مانع را برمی‌دارد. اقدام متمرکز، مشوق‌محور و محدود به چارچوب علمی در داخل نبی‌چیت تنها مسیر واقع‌بینانه برای بازگرداندن آراد به خانه است، مسیری که ۴۰ سال خودفریبی دیپلماتیک را با اهرمی کارساز معاوضه می‌کند.

متن اصلی انگلیسی را بخوانید: The Answer to Ron Arad’s Fate Lies in Nabi Chit

تحلیل‌های میدل ایست فوروم را با ایمیل دریافت کنید: مشترک خبرنامه شوید (به انگلیسی)