آمریکا و اسرائیل بهتر است روزنه‌های تحریم‌های هوانوردی روسیه و ایران را ببندند
روزنه‌ها و ناهماهنگی‌های تحریمی، سیاست آمریکا را در سراسر بحران‌ها تضعیف می‌کند.
در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶، وزارت امور خارجه آمریکا شرکت هواپیماسازی روسی یاکوولف را به دلیل تأمین هواپیماهای آموزشی یاک-۱۳۰ برای ایران تحریم کرد، پس از آنکه روسیه این هواپیماهای سبک تهاجمی و شناسایی را با «یک هواپیمای روسی تحریم‌شده از سوی آمریکا» منتقل کرده بود. فهرست‌گذاری‌ها اهمیت دارند. تحریم‌های هوانوردی می‌توانند کارساز باشند. مشکل اینجاست که نهادهای مسئولِ تعیین تحریم‌ها در آمریکا، به‌ویژه وزارت خزانه‌داری آمریکا، در دامنه اقدام‌هایشان یکدست نیستند.
پس از آنکه وزارت خزانه‌داری ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و شرکت‌های خارجی مرتبط با آنها را که به آنها خدمات می‌دادند در فهرست تحریم قرار داد، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، هشدار داد هر کسی که به آنها خدمات بدهد یا به فروش بلیتشان کمک کند، ممکن است دسترسی خود به تراکنش‌های دلاری را از دست بدهد. با آنکه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، مدت‌هاست در پی کُند کردن اثر تحریم‌های ایران است و حتی می‌کوشد از دور زدن آنها سود ببرد، ترکیه اندکی پس از آنکه خزانه‌داری سه شرکت ترکیه‌ایِ خدمات‌دهنده به این شرکت هواپیماییِ مرتبط با سپاه پاسداران را فهرست کرد، ماهان ایر را ممنوع کرد. همین احتیاط ترکیه درباره هواپیماهای روسی نیز صدق می‌کند. در مارس ۲۰۲۳، دو شرکت بزرگ خدمات زمینی ترکیه در سایه تحریم‌های مرتبط با جنگ اوکراین، خدمات‌رسانی به بوئینگ‌ها و ایرباس‌هایی را که روس‌ها راهبری می‌کردند متوقف کردند.
اما دو روزنه پرتکرار وجود دارد که تحریم‌های هوانوردی آمریکا را تضعیف می‌کند. نخست، وقتی واشینگتن در به‌روزرسانی فهرست‌ها عقب می‌ماند، کشورها برای دور زدن تحریم‌ها بازی «سه‌کارت مونته» ضدتحریمی راه می‌اندازند. سرانجام شرکت‌های کوچک‌تر ترکیه‌ای خدمات‌رسانی به جت‌های روسی را بر عهده گرفتند. در نبود یک ممنوعیت فراگیر، مقام‌های ترکیه اجازه می‌دهند دیگر شرکت‌های هواپیمایی ایرانی همچنان به ترکیه پرواز کنند.
دوم، تدریجی‌کاری اثربخشی را از میان می‌برد. ممکن است ماهان به استانبول نرود، اما همچنان به فرودگاه شرمتیوو مسکو پرواز می‌کند، چون وزارت خزانه‌داری و وزارت بازرگانی آمریکا ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را هدف گرفته‌اند اما هیچ ارائه‌دهنده خدماتی در روسیه را نه. برای نمونه، در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶، وزارت بازرگانی دستور خود علیه آئروفلوت را برای جلوگیری از صادرات مجدد بوئینگ‌های ساخت آمریکا تمدید کرد، اما در این دستور نام هیچ فرودگاه، تأمین‌کننده سوخت یا شرکت خدمات زمینی نیامده است، هرچند وزارت بازرگانی در سال ۲۰۲۲ گفته بود «هر شخصی در هر کجا» که چنین جتی را سوخت‌گیری یا تعمیر کند، در معرض اقدام اجرایی قرار می‌گیرد. تا اینجا این تهدیدی توخالی بوده است. ماه گذشته، بوئینگ‌هایی که روس‌ها راهبری می‌کردند به ترکیه، تایلند و مصر پرواز کردند. هر سه کشور متحد آمریکا هستند، با این حال دولت ترامپ به آنها اجازه می‌دهد به روسیه در دور زدن کنترل‌های آمریکا کمک کنند.
اسرائیل نیز همین کار را می‌کند. شرکت هواپیمایی روسی رد وینگز (Red Wings) از مینرالنیه وودی، همان فرودگاهی که در تأمین تهران نقش دارد، به تل‌آویو پرواز می‌کند. رد وینگز متعلق به روستِک است که یاکوولف را نیز کنترل می‌کند. اداره صنعت و امنیت آمریکا سه فروند بوئینگ ۷۷۷ رد وینگز را فهرست کرده است. از نظر حقوقی، اسرائیل تحریم‌های آمریکا علیه روسیه را نقض نمی‌کند، اما مدارای آن با رد وینگز نبرد گسترده‌تر علیه ایران را تضعیف می‌کند.
امروز، با وجود ژست‌های آمریکا، پل هوایی به تهران بی‌ممانعت برقرار است. هواپیماهای باربری ایل-۷۶، از جمله هواپیماهای شرکت آویاکون ژیتوترانس که از سوی آمریکا تحریم شده، زمستان گذشته بارها از مینرالنیه وودی به تهران پرواز کردند. واشینگتن این شرکت هواپیمایی را فهرست کرد، اما نه بهره‌بردار فرودگاه مینرالنیه وودی را که شرکت مادرش، نووآپورت (Novaport)، از سوی اتحادیه اروپا تحریم شده است.
چنین روزنه‌ها و ناهماهنگی‌های تحریمی، سیاست آمریکا را در سراسر بحران‌ها تضعیف می‌کند. در حالی که آمریکا ۱۵ میلیون دلار برای اطلاعات درباره چهره‌های نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیشنهاد می‌دهد، یک پل هوایی به ایران امکان می‌دهد موتور پهپاد به روسیه بفرستد.
روزنه‌های دیگری نیز در حوزه هوانوردی آمریکا وجود دارد. هانی‌ول سامانه‌های رادار و اجتناب از برخورد را می‌سازد که توپولف‌های روسی به آنها متکی‌اند. یاکوولف سوپرجت‌ها را با قطعات آمریکایی می‌سازد. در اواخر سال ۲۰۱۸، حدود ۲۲ درصد قطعات سوپرجت از آمریکا می‌آمد.
قانون Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026 Act دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، را موظف می‌کند تا ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶ هر نهادی را که دولت روسیه در آن «منافع مالکیتی کنترلی یا اکثریتی» دارد یا «به نحو دیگری» با آن مرتبط است بازبینی کند و آنهایی را که مصداق می‌یابد مسدود کند.
وقت آن است که این روزنه بسته شود. دولت روسیه مالک ۷۳.۸ درصد آئروفلوت است. خزانه‌داری باید آئروفلوت، شرکت تابعه‌اش روسیا، و رد وینگز را در فهرست تحریم قرار دهد. چارچوب‌های حقوقی دیگری هم برای بستن روزنه‌های دیگر وجود دارد. فرمان اجرایی ۱۴۰۲۴ مصوب مه ۲۰۲۳ به وزارت خزانه‌داری آمریکا اجازه می‌دهد هر کسی را که در بخش حمل‌ونقل روسیه فعالیت می‌کند در فهرست تحریم قرار دهد. تیم ترامپ باید نووآپورت و فرودگاه مینرالنیه وودی را هدف بگیرد. این قانون هم‌اکنون راهبران بنادر خارجی را که به کشتی‌های تحریم‌شده اجازه ورود می‌دهند هدف گرفته است. خزانه‌داری باید همین معیار را درباره فرودگاه‌هایی به کار بگیرد که به هواپیماهای روسی یا ایرانیِ فهرست‌سیاه‌شده خدمات می‌دهند. خزانه‌داری همچنین می‌تواند هر بانکی را که پرداخت‌های آئروفلوت، رد وینگز یا تأمین‌کنندگان آنها را تسویه می‌کند هدف بگیرد. اسرائیل باید فرودگاه بن‌گوریون را به روی رد وینگز ببندد، شرکت هواپیمایی‌ای که مالکش کشورِ خواهان نابودی اسرائیل را مسلح می‌کند.
واشینگتن در سپتامبر نشان داد می‌تواند کاری کند تأمین‌کنندگان یک شرکت هواپیمایی نگران دلارهایشان شوند. تا زمانی که این قاعده را به‌طور یکدست اجرا نکند و تحریم‌ها را به‌گونه‌ای طراحی نکند که روزنه‌ها را ببندد، نه اینکه آنها را ممکن سازد، رفتار روسیه و ایران به‌طور معنادار تغییر نخواهد کرد.