دوراهی یونان در برابر مصر
وابستگی آتن به همکاری با قاهره، مدیریت اختلاف‌ها را دشوار کرده است.
نیکولتا کورووشی دانشمند علوم سیاسی و روزنامه‌نگار مستقر در قبرس است. نوشته‌های او در نشریاتی مانند روزنامه فیله‌لفتروس (Phileleftheros)، مدرن دیپلماسی (Modern Diplomacy) و شرکت پیش‌بینی ژئواستراتژیک (Geostrategic Forecasting Corporation) منتشر شده است. او مدرک کارشناسی‌ارشد مطالعات بین‌المللی و اروپایی را از دانشگاه پیرئوس دریافت کرده است.
مصر به یکی از مهم‌ترین شرکای یونان در مدیترانه شرقی بدل شده است. آتن در موضوعاتی مانند مرزهای دریایی، انرژی، لیبی، مهاجرت و امنیت منطقه‌ای به همکاری با قاهره تکیه دارد. اما همین وابستگی، مدیریت اختلاف‌ها با مصر را دشوارتر می‌کند. مناقشه ادامه‌دار بر سر وضعیت صومعه سنت کاترین در سینا نشان می‌دهد چرا.
یونان می‌خواهد از اموال و حقوق نهادی صومعه محافظت کند، بی‌آنکه اجازه دهد این موضوع به رابطه‌ای آسیب بزند که منافع راهبردی بسیار گسترده‌تری را تأمین می‌کند. این مسئله در دیدار کیریاکوس میتسوتاکیس، نخست‌وزیر یونان، با عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، در العلمین در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ همچنان حل‌نشده باقی ماند. این دیدار که پس از آن نشست سه‌جانبه‌ای با نیکوس خریستودولیدس، رئیس‌جمهور قبرس، برگزار شد، همکاری در بسیاری از حوزه‌هایی را که مصر را برای آتن مهم می‌کند بار دیگر تأیید کرد.
صومعه سنت کاترین به آزمونی برای نحوه مدیریت این رابطه از سوی یونان تبدیل شده است. حکم یک دادگاه مصری در ۲۸ مه ۲۰۲۵ در یونان نگرانی‌هایی درباره حقوق مالکیت و وضعیت حقوقی صومعه برانگیخت. آتن و قاهره از آن زمان کوشیده‌اند به توافقی دست یابند و مذاکرات در طول تابستان ادامه یافت. میتسوتاکیس بار دیگر این موضوع را در العلمین با السیسی مطرح کرد.
همان روز، احمد ابوزید، سفیر مصر در اتحادیه اروپا، به درخواست خود با نیکولاس فارانتوریس (Nikolas Farantouris)، نماینده یونانی پارلمان اروپا، در بروکسل دیدار کرد. فارانتوریس خواستار حفاظت از وضعیت و حقوق نهادی صومعه شد و در عین حال تأکید کرد که این مسئله باید بدون تضعیف رابطه راهبردی میان یونان و مصر حل‌وفصل شود.
نحوه مواجهه آتن با این اختلاف بازتاب یک محدودیت گسترده‌تر است. یونان در تثبیت حقوق صومعه منفعت دارد، اما رویارویی با قاهره می‌تواند بر همکاری در موضوعاتی اثر بگذارد که وزن راهبردی بیشتری دارند.
مرزهای دریایی یکی از آن‌هاست. یونان و مصر در سال ۲۰۲۰ مناطق انحصاری اقتصادی خود را تا حدی تعیین حدود کردند. این توافق موضع یونان را تقویت کرد، در حالی که آتن ادعاهای دریایی ناشی از توافق ۲۰۱۹ ترکیه با لیبی را به چالش می‌کشید. در العلمین، یونان، مصر و قبرس بار دیگر از تعیین حدود دریایی بر اساس حقوق بین‌الملل و کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها حمایت کردند.
انرژی این رابطه را از این هم مهم‌تر کرده است. خط اتصال برنامه‌ریزی‌شده GREGY قرار است برق تولیدشده در مصر را به یونان و بازارهای اروپایی منتقل کند. مصر همچنین می‌تواند گاز طبیعی قبرس را برای صادرات به اروپا فرآوری کند. این پروژه‌ها به آتن، قاهره و نیکوزیا دلایل عملی برای حفظ همکاری‌شان می‌دهد و می‌تواند نقش مصر را در شبکه انرژی اروپا تقویت کند.
لیبی دلیل دیگری به آتن می‌دهد تا قاهره را نزدیک نگه دارد. ترکیه حضور نظامی و سیاسی خود را در آنجا حفظ کرده و همچنان از توافق دریایی ۲۰۱۹ خود با طرابلس دفاع می‌کند. مصر منافع امنیتی خاص خود را در لیبی و نفوذ قابل‌توجهی در آنجا دارد. بنابراین یونان در تلاش برای حفاظت از منافع دریایی خود و پیش بردن گفت‌وگوی مستقل خود با لیبی، به هماهنگی منظم با قاهره نیاز دارد.
بهبود رابطه ترکیه با مصر این محاسبه را پیچیده‌تر می‌کند. قاهره و آنکارا پس از سال‌ها رقابت، روابط دیپلماتیک را احیا کرده و همکاری را گسترش داده‌اند. مصر مشارکت خود با یونان را رها نکرده است و نشست العلمین نشان داد که حوزه‌های مهمی از هم‌سویی همچنان برجاست. اما آتن دیگر نمی‌تواند فرض کند که تنش میان مصر و ترکیه به‌طور خودکار به سود یونان عمل خواهد کرد.
مهاجرت و روابط با اتحادیه اروپا بُعد دیگری به این مشارکت می‌افزاید. یونان و قبرس از تعامل نزدیک‌تر اروپا با مصر حمایت کرده‌اند، در حالی که قاهره نقش مهمی در مدیریت مسیرهای مهاجرت به سوی اروپا ایفا می‌کند. در نتیجه، آتن با مصر هم به‌عنوان یک شریک دوجانبه و هم به‌عنوان بخشی از سیاست گسترده‌تر اروپایی خود برخورد می‌کند.
برای واشینگتن، توانایی این اختلاف در بر هم زدن روابط در مدیترانه شرقی اهمیت دارد. یونان، مصر و قبرس در حوزه انرژی، امنیت دریایی و ثبات منطقه‌ای، در منطقه‌ای که اروپا، شمال آفریقا و خاورمیانه را به هم متصل می‌کند، همکاری دارند.
نشست العلمین نشان داد که نه یونان و نه مصر نمی‌خواهند مناقشه بر سر صومعه، رابطه آن‌ها را تعریف کند. با این حال، برای آتن، سنت کاترین روی دشوارتر یک مشارکت ناگزیر را آشکار می‌کند. اهمیت مصر به یونان دلایل محکمی برای حفظ این رابطه می‌دهد، اما در عین حال دامنه واکنش آتن را زمانی که منافع دو طرف از هم فاصله می‌گیرد محدود می‌کند. مدیریت این تنش در کنار دفاع از منافع یونان، بهای نزدیک نگه داشتن قاهره است.