متحدان عراقیِ ایران پیروزی دموکرات‌ها را جشن می‌گیرند اما همه آمریکایی‌ها را دشمن می‌خوانند
شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران شکاف‌های واشینگتن را فرصتی برای تقویت موقعیت خود می‌بینند.
Ali Mahmoud Alabraz روزنامه‌نگار و پژوهشگر عراقی است که بر گروه‌های مسلح در عراق و خاورمیانه تمرکز دارد. کار او پویایی‌های این گروه‌ها و چگونگی اثرگذاری‌شان بر اقتدار دولت، نهادها و جامعه را تحلیل می‌کند. او را در X با نشانی @AliMahm49383150 دنبال کنید.
«صلیبیون جدید شکست خوردند.» ابوحسین الحمیداوی، دبیرکل کتائب حزب‌الله عراق، با این عبارت که یادآور ادبیاتی است که داعش برای توصیف ایالات متحده به کار می‌برد، شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای را جشن گرفت. او این نتیجه را پیروزی ایران و «محور مقاومت» خواند، به رهبری ایران تبریک گفت، از «وحدت جبهه‌ها» سخن گفت و خواستار تغییر مسیر سیاسی در عراق شد.
چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای عراقی نزدیک به ایران از شکست جمهوری‌خواهان استقبال کردند. ایاد السماوی، مفسر، اعلام کرد ایران به پیروزی فراگیری دست یافته است، زیرا فضای مانور سیاسی و نظامی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، محدودتر شده است. صلاح العرباوی، رئیس حزب وعی، گفت تهران بدون بستن تنگه هرمز جلوی مخالفانش را گرفته است. سفارت ایران در بغداد ویدئویی در تمسخر ترامپ منتشر کرد.
یک مقام ناشناس در یکی از دفترهای رهبران چارچوب هماهنگی حاکم گفت نیروهای همسو با ایران دقیقاً امیدوار به همین نتیجه بودند. او گفت برخی جناح‌ها ممکن است از رویارویی ترامپ با کنگره برای گسترش فعالیت‌های خود استفاده کنند.
با این حال، متحدان منطقه‌ای ایران برخی از سخت‌ترین شکست‌های خود را در دوره ریاست‌جمهوری جو بایدن متحمل شدند. در دوران او جنگ اسرائیل در غزه رخ داد، رهبران ارشد حماس و حزب‌الله، از جمله اسماعیل هنیه، حسن نصرالله و یحیی سنوار، کشته شدند و حکومت بشار اسد در سوریه فروپاشید؛ همه اینها نفوذ منطقه‌ای تهران را کاهش داد.
نیروهای آمریکایی همچنین در سال ۲۰۲۴ ابوباقر الساعدی، فرمانده کتائب حزب‌الله، را در بغداد کشتند و دیگر گروه‌های مسلح مورد حمایت ایران را هدف قرار دادند. این کارنامه شور و شوق نسبت به پیشروی دموکرات‌ها را پیچیده می‌کند.
در همین حال، این جمهوری‌خواهان بودند که در سال ۲۰۰۳ صدام حسین را سرنگون کردند و امکان ورود احزاب عراقی را که مدت‌ها در ایران مستقر بودند به حکومت فراهم آوردند. رابطه آنها با این نیروها بعدتر خصمانه شد. ترامپ دستور حمله‌ای را صادر کرد که در سال ۲۰۲۰ قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس، و ابومهدی المهندس، نایب‌رئیس کمیته بسیج مردمی، را کشت و در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش حملات مستقیم به ایران را مجاز دانست.
بنا بر اعلام پنتاگون، شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران میان سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ دست‌کم ۶۰۳ نظامی آمریکایی را در عراق کشتند. با این حال، واشینگتن همکاری با ائتلاف‌های سیاسیِ دربرگیرنده احزاب مرتبط با تهران را ادامه داد، حتی زمانی که با گروه‌های مسلحی رویارو بود که در همان فضای سیاسی فعالیت می‌کردند.
دموکرات‌ها نیز به تحکیم نظم موجود کمک کردند. در سال ۲۰۱۰، دولت باراک اوباما توافقی را پذیرفت که نوری المالکی را در مقام نخست‌وزیری نگه داشت، با وجود آنکه فهرست ایاد علاوی کرسی‌های بیشتری در پارلمان به دست آورده بود. ایران نیز برای حمایت از مالکی مداخله کرد و دولت‌های پیاپی آمریکا همچنان با همان نخبگان سیاسی تعامل کردند.
مذاکرات اوباما با تهران بعدتر به توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ انجامید. از نگاه منتقدان عراقیِ سیاست آمریکا، این انتخاب‌ها نشان می‌دهد واشینگتن سازش با احزاب تثبیت‌شده را بر به چالش کشیدن نفوذ ایران ترجیح داده است.
بسیاری از عراقی‌ها ایالات متحده را نه چندان به‌عنوان توالی دولت‌های دموکرات و جمهوری‌خواه، بلکه به‌عنوان قدرتی می‌بینند که توان بازآرایی مسیر سیاسی کشورشان را دارد. این نگاه زمانی عمیق‌تر شد که واشینگتن پس از اعتراضات ۲۰۱۹، که در جریان آن نیروهای مورد حمایت ایران صدها معترضِ خواهان پایان دادن به فساد، حامی‌پروری فرقه‌ای و مداخله خارجی را کشتند، همچنان با احزاب حاکم عراق معامله کرد.
آخرین انتخابات عراق فرصت دیگری برای بازنگری در این رویکرد فراهم کرد، آن هم در زمانی که ایران بر اثر شکست‌های منطقه‌ای تضعیف شده بود. ترامپ با بازگشت مالکی مخالفت کرد، اما از علی الزیدی، تاجرِ سیاستمدارشده و نامزد دیگری که همان چارچوب هماهنگی از او حمایت می‌کرد، استقبال کرد؛ او را در کاخ سفید پذیرفت و از رابطه‌شان تعریف کرد. دولت الزیدی هنوز شبکه‌های مسلح را برنچیده است، حتی پس از آنکه حملاتی به عربستان سعودی از خاک عراق آغاز شد، در میان گزارش‌هایی از دخالت ایران و حمایت محلی.
روی گرداندن رأی‌دهندگان آمریکایی از جمهوری‌خواهان رأی به ایران نبود. جنگ، هزینه‌های زندگی و سیاست داخلی نیز در انتخاب آنان نقش داشت. اما واکنش گروه‌های همسو با ایران در عراق نشان می‌دهد شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران چگونه شکاف‌های واشینگتن را فرصتی برای تقویت موقعیت خود می‌بینند.
نکوهش الحمیداوی از آمریکایی‌ها با عنوان «صلیبیون جدید» هیچ تمایزی میان دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان قائل نمی‌شود. این تعبیر آمریکا را، صرف‌نظر از اینکه چه کسی بر آن حکومت می‌کند، دشمنی ایدئولوژیک ترسیم می‌کند. این نکته را باید به خاطر داشت، آنجا که سیاستمداران آمریکایی گمان می‌کنند این یا آن حزب می‌تواند مخالفان مورد حمایت ایران را به صلح متقاعد کند.
تحلیل‌های میدل ایست فوروم را با ایمیل دریافت کنید: مشترک خبرنامه شوید (به انگلیسی)