خشونت شهرک‌نشینان مسئله است، اما زمینه و تفکیک اهمیت دارد
منتقدان نباید تخلفات اسرائیلی‌ها را نماینده کل جمعیت شهرک‌نشین جلوه دهند و نباید تروریسم فلسطینی را به حاشیه برانند.
بحث بر سر خشونت شهرک‌نشینان اسرائیلی در کرانه باختری مستلزم دقت در شیوه سنجش، علت‌ها و زمینه آن است.
خشونت علیه فلسطینی‌ها وجود دارد و نیازمند تحقیق و پیگرد قضایی است. ارتش دفاعی اسرائیل در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۷۰ مورد «جرم با انگیزه ملی‌گرایانه» گزارش کرد که نسبت به سال ۲۰۲۴ رشد ۲۷ درصدی داشت؛ ۱۲۰ مورد در رده شدید طبقه‌بندی شد، در مقایسه با ۸۳ مورد پیشین. این ارقام نه مجوزی برای رد کردن این پدیده به‌عنوان یک ساخته‌وپرداخته است و نه برای نسبت دادن اعمال متخلفان به همه ساکنان شهرک‌ها.
سنجش اهمیت دارد. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۵ تعداد ۱٬۸۲۸ حمله شهرک‌نشینان را ثبت کرد که به تلفات انسانی یا خسارت مالی انجامیده است. طبقه‌بندی‌های این دفتر شامل آسیب به محصولات کشاورزی، سرقت، تخریب اموال، ضرب‌وشتم و تیراندازی است، جرایمی که از نظر شدت و پیامد با هم تفاوت دارند. جمعِ وقایع، شمار عاملان را مشخص نمی‌کند؛ ممکن است افرادِ واحدی مرتکب جرایم متعددی شده باشند.
همچنین لازم است میان رفتار و انگیزه تفکیک قائل شد. سرقت، تخریب اموال یا ضرب‌وشتم ممکن است بازتاب ملی‌گرایی، اختلافات محلی، منفعت مالی یا ترکیبی از انگیزه‌ها باشد. نه هویت متخلف و نه هویت قربانی، انگیزه را تعیین نمی‌کند. تحلیلی از مؤسسه واشینگتن در سپتامبر ۲۰۲۶ از بزهکاری نوجوانان همراه با توجیه ایدئولوژیک در میان برخی از عاملان سخن می‌گوید. جرم و ایدئولوژی می‌توانند با یکدیگر هم‌پوشانی داشته باشند، بی‌آنکه بیانگر دیدگاه‌های یک جامعه کامل باشند.
داده‌ها باید میان حمله به فلسطینی‌ها و اقداماتی از سرِ دفاع از خود یا مداخله در برابر تروریسم تمایز بگذارند. شهرک‌نشین یا سربازی که به فلسطینیِ درصددِ تیراندازی یا چاقوزنی به او شلیک می‌کند، با شهرک‌نشینی که دنبال درگیری است یکسان نیست. گنجاندن چنین مواردی مجموع آمار را متورم می‌کند و مهاجمان را با مدافعان درهم می‌آمیزد. تعاریف دفتر هماهنگی امور بشردوستانه مستلزم همین تمایز است، هرچند روشن نیست که مقام‌های سازمان ملل این ظرایف را به رسمیت می‌شناسند یا به این طبقه‌بندی پایبندند.
زمینه ایجاب می‌کند که تروریسم فلسطینی نیز بررسی شود. در جریان انتفاضه دوم، فلسطینی‌ها حدود ۱٬۰۰۰ غیرنظامی و سرباز اسرائیلی را در دو سوی خط سبز کشتند. این تجربه به توضیح ترس، نیازهای دفاعی و گاه انتقام کمک می‌کند. این امر نمی‌تواند آسیب رساندن به فلسطینی‌هایی را که در تروریسم دست نداشته‌اند توجیه کند، اما برای درک رویارویی‌ها و تشدید آنها ضروری است.
خشونت علیه فلسطینی‌ها پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ افزایش یافت. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه در فاصله ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۳ حدود سه واقعه در روز ثبت کرد، در حالی که این رقم میان ۷ اکتبر تا ۱۰ نوامبر همان سال به هفت مورد رسید. این نرخ سپس کاهش یافت اما همچنان بالاتر از میانگین پیشین باقی ماند. کشتار اسرائیلی‌ها، بیم حملات بیشتر و تروریسم در کرانه باختری می‌تواند افزایش اقدام دفاعی را توضیح دهد، در کنار اقدامات تلافی‌جویانه علیه افرادی که در حملات دست نداشته‌اند. مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل به حملاتی پس از تروریسم فلسطینی و موجی پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اشاره می‌کند.
سیاست دولت در تشویق گسترش شهرک‌سازی عامل مؤثر دیگری است. مزارع و شهرک‌های موقت در نزدیکی روستاهای فلسطینی و مراتع، تماس و اختلاف بر سر زمین، جاده‌ها و دسترسی کشاورزی را افزایش می‌دهد. پروژه داده‌های مکان و رویدادهای درگیری مسلحانه (ACLED) دریافت که وقایع خشونت‌آمیز در نزدیکی شهرک‌های کشاورزی تازه‌تأسیس تمرکز یافته است. این یافته ثابت نمی‌کند که هر گسترشی به خشونت می‌انجامد، اما بررسی این موضوع را موجه می‌سازد که آیا گسترش بدون اجرای قانون و تنظیم‌گری کافی، اصطکاک را افزایش می‌دهد یا نه.
مقایسه‌ها مستلزم تعاریف قابل مقایسه است. ارتش دفاعی اسرائیل در پاسخ به درخواستی مبتنی بر قانون آزادی اطلاعات درباره سال ۲۰۲۱، ۴۴۶ مورد «جرم ملی‌گرایانه یهودی»، ۹۱ مورد واقعه تروریستی فلسطینی و ۷٬۰۱۰ مورد مربوط به پرتاب سنگ، بمب آتش‌زا و پرتاب مواد منفجره را ثبت کرد. طبقه‌بندی‌ها متفاوت‌اند، اما ترسیم شهرک‌نشینان به‌عنوان منبع اصلی خشونت نیازمند شواهدی فراتر از برجستگی آنان در پوشش رسانه‌ای بین‌المللی است.
کارزارهای انتخاباتی انگیزه‌هایی برای برجسته کردن وقایعی ایجاد می‌کند که تفسیرهای رقیب از سیاست دولت را تأیید می‌کند. منتقدان جرایم را شاهدی علیه پروژه شهرک‌سازی عرضه می‌کنند؛ حامیان، مستندسازی آنها را حمله‌ای به شهرک‌ها می‌دانند.
قاب‌بندی رسانه‌های بین‌المللی نیز اهمیت دارد. ترسیم جرایم اسرائیلی‌ها به‌عنوان نماینده کل جمعیت شهرک‌نشین و در عین حال به حاشیه راندن تروریسم فلسطینی، خواننده را به این نتیجه می‌رساند که شهرک‌نشینان منبع خشونت‌اند و فلسطینی‌ها منحصراً قربانی. مسئله گزارش دادن جرایم نیست، بلکه تعمیمِ فاقدِ زمینه است.
چنین قاب‌بندی‌ای می‌تواند در خدمت تلاش‌ها برای مشروعیت‌زدایی از شهرک‌ها یا از اسرائیل قرار گیرد. این کار گذار از مطالبه تحقیق و مجازات به دفاع از فشار بر اسرائیل، تخلیه شهرک‌ها و دولت فلسطینی را تسهیل می‌کند. در میان مخاطبانی که از پیش مخالف اسرائیل‌اند، می‌تواند مواضع موجود را تقویت کند و توجیه بیشتری فراهم آورد.
دشمنان اسرائیل نیز عملیات نفوذ انجام می‌دهند. مایکروسافت گسترش فعالیت ایران را پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ مستند کرده است، از جمله حساب‌های جعلی و تقویت هماهنگ‌شده در شبکه‌های اجتماعی با هدف تضعیف اسرائیل و حامیانش. چنین عملیاتی نیازی به ساختن رویداد ندارد؛ می‌تواند از گزارش‌های موجود بهره‌برداری کند، جزئیات را گزینشی برجسته سازد، زمینه را حذف کند و انتقاد را تقویت کند. این امر حلقه بازخوردی بالقوه‌ای پدید می‌آورد که در آن گزارشگری مواد خام کارزارهای نفوذ را تأمین می‌کند، در حالی که تقویت هماهنگ‌شده، روایت‌های خاصی را گسترده‌تر از آنچه هست جلوه می‌دهد.
تحلیل‌های میدل ایست فوروم را با ایمیل دریافت کنید: مشترک خبرنامه شوید (به انگلیسی)