وقتی تل‌آویو و شهر غزه وعده خواهرخواندگی دادند

تل‌آویو و شهر غزه زمانی دست‌کم روی کاغذ، خواهرخوانده بودند. در ۲۴ سپتامبر ۱۹۹۸، شهرداران دو شهر، رونی میلو و عون الشوا، همراه با خوان کلوس، شهردار بارسلونا، توافق‌نامه همکاری را امضا کردند. قرار بود تبادل‌های شهرداری و پروژه‌های فرهنگی، وعده‌های دیپلماتیک اسلو را به پیوندهای روزمره میان ساکنان تبدیل کند. بارسلونا هم قرار بود بخشی از هزینه‌های این تلاش را تأمین مالی کند.

هرچند توافق اسلو ۲ در سال ۱۹۹۵ و پروتکل الخلیل در سال ۱۹۹۷ روند صلح را به پیش می‌برد، بمب‌گذاری‌های انتحاری فلسطینی تردید اسرائیلی‌ها را درباره اینکه امتیازدهی امنیت به همراه می‌آورد عمیق‌تر کرد. با وجود مخالفت‌ها، شورای شهر تل‌آویو این پیمان را تصویب کرد.

اما مشارکت وعده‌داده‌شده هرگز شکل نگرفت. انتفاضه دوم اعتماد را در هم شکست. اسرائیل در سال ۲۰۰۵ شهرک‌ها و حضور نظامی خود را از غزه خارج کرد؛ حماس در انتخابات قانون‌گذاری فلسطین در سال ۲۰۰۶ اکثریتی اندک به دست آورد و سپس در سال ۲۰۰۷ با خشونت غزه را تصرف کرد و اعضای فتح را کشت یا بیرون راند. توافقی که در دوران تشکیلات خودگردان فلسطینِ یاسر عرفات طراحی شده بود، اکنون با یک جنبش تروریستی روبه‌رو بود که به نابودی اسرائیل متعهد است.

با این همه، تل‌آویو حتی آن زمان هم در را باز گذاشت. در سال ۲۰۰۸، در حالی که جوامع اسرائیلی زیر آتش راکت بودند و گیلاد شالیت، سرباز اسرائیلی، در غزه اسیر بود، رون خولدای، شهردار، از اعضای شورا خواست به جای لغو پیمان، آن را مسکوت بگذارند. آنان پذیرفتند و امکان همکاری را در صورت بهبود شرایط حفظ کردند.

اما حماس به جای آن، زرادخانه و تونل‌های نظامی خود را گسترش داد. حملات راکتی بی‌هدف آن به غیرنظامیان اسرائیلی غیرقانونی بود. تاکتیک‌های سپر انسانی‌اش فلسطینیان را به خطر می‌انداخت و هم‌زمان از تلاش‌های اسرائیل برای پرهیز از تلفات غیرنظامی سوءاستفاده می‌کرد. در سال ۲۰۱۲، راکت‌های شلیک‌شده از غزه به محدوده تل‌آویو رسید. غزه که روی کاغذ خواهرخوانده بود، در عمل به هدف تبدیل شد.

در بارسلونا، اما، جامعه فلسطینیان کاتالونیا تا سال ۲۰۰۹ خواستار پایان دادن به مشارکت با تل‌آویو شد. در ژانویه همان سال، صلاح جمال، سخنگوی مستقر در بارسلونای این تشکل، توانایی حماس برای بسیج اعراب حول «گفتمان مقاومت در برابر نقشه‌های امپریالیستی» را برجسته کرد و هم‌زمان اسرائیل را به تلاش برای «نابودی آرمان فلسطین» متهم کرد. در سال ۲۰۱۴، وب‌سایت این سازمان مصاحبه‌ای را بازنشر کرد که در آن میشل وارشاوسکی، فعال اسرائیلی، حماس را «پیش از هر چیز، یک جنبش مقاومت» توصیف کرده و گفته بود: «منشور آن هرگز مرا آزار نداده است.» یک شهرداری لیبرال اسرائیلی با طرد مواجه شد، در حالی که خشونت حماس توجیه می‌شد.

در سال ۲۰۱۷، جشنواره کتاب لیترال (Literal) که از سوی شورای شهر بارسلونا یارانه می‌گرفت، میزبان لیلا خالد، هواپیماربا، بود. او چهره‌ای شاخص در جبهه خلق برای آزادی فلسطین بود؛ سازمانی که در فهرست تروریستی اتحادیه اروپا قرار دارد. برنامه جشنواره نخستین هواپیماربایی او را «موفقیتی کامل» خوانده بود. شورا گفت که سخنرانان را انتخاب نکرده است. با این حال، بودجه عمومی به فراهم شدن تریبونی برای کسی کمک کرد که همچنان از مبارزه مسلحانه علیه اسرائیل دفاع می‌کرد.

در فوریه ۲۰۲۳، آدا کولائو، شهردار بارسلونا، روابط با اسرائیل، از جمله پیمان تل‌آویو، را به حالت تعلیق درآورد. کولائو اصرار داشت که با سیاست دولت مخالف است، اما شهرداری‌ای را تحریم کرد که سیاست‌هایش به‌سختی می‌توانست با سیاست‌های بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، یکی انگاشته شود. فدراسیون جوامع یهودی اسپانیا این تصمیم را «یهودستیزی پیچیده» محکوم کرد. وقتی خائومه کولبونی، جانشین سوسیالیست او، در سپتامبر همان سال روابط را از سر گرفت، حزب کولائو او را به تسلیم شدن در برابر «لابی صهیونیستی» متهم کرد.

پس از کشتار یهودیان به دست حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، اسرائیل حق و وظیفه دفاع از شهروندانش را داشت. با این حال، رهبران بارسلونا کارزار اسرائیل برای شکست دادن حماس را دستاویز انزوا قرار دادند. کولائو آن را نسل‌کشی خواند. اقدامات موقت دیوان بین‌المللی دادگستری در ژانویه ۲۰۲۴ چنین نتیجه‌ای نگرفت و ماهیت پرونده همچنان حل‌وفصل نشده ماند. این اتهام به‌عنوان واقعیت عرضه شد و به چیزی که سایمون شاما، مورخ، آن را «تهمت خون جدید» نامید، اعتبار رسمی بخشید.

در مه ۲۰۲۵، شورای بارسلونا پیمان شهرداری را قطع کرد. قطعنامه ۲۰ بندی آن راه‌حل دو دولتی را تأیید کرد اما حتی یک بار هم نامی از حماس نبرد. این قطعنامه از اسرائیل اقدام می‌خواست، بی‌آنکه هیچ راهبرد قابل‌اتکایی برای شکست دادن جنبش تروریستی‌ای به اسرائیلی‌ها عرضه کند که اهداف نسل‌کُشانه‌اش، نابودی اسرائیل و کشتن یهودیان، در منشور تأسیس آن به صراحت آمده است. حماس از این تصمیم استقبال کرد و تل‌آویو را «شهری اشغال‌شده» توصیف کرد.

دولت در مادرید رویکرد بارسلونا را بازتاب داد. در سپتامبر ۲۰۲۵، پدرو سانچس، نخست‌وزیر، اسرائیل را به «نابود کردن مردمی بی‌دفاع» متهم کرد و محدودیت‌های بیشتری علیه آن اعلام کرد.

در همین حال، یهودستیزی در اسپانیا پس از کشتار ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اوج گرفت. رصدخانه یهودستیزی این کشور ۳۴ مورد در سال ۲۰۲۲ و ۶۰ مورد در سال ۲۰۲۳ را ثبت کرد. فدراسیون جوامع یهودی اسپانیا در سال ۲۰۲۵ شمار ۲۲۱ مورد یهودستیزانه را ثبت کرد که نسبت به ۱۹۳ مورد در سال ۲۰۲۴ افزایش داشت. داوید اوبادیا، رئیس این فدراسیون، از کودکانی یهودی گفت که زیر حفاظت پلیس به مدرسه می‌روند. با این حال، در سپتامبر ۲۰۲۶، سیرا رگو، وزیر جوانان و کودکان، از فلسطین آزاد «از رود تا دریا» حمایت کرد. ادعای مادرید مبنی بر پشتیبانی از دو دولت وقتی پوچ به نظر می‌رسد که یک وزیر شعاری یهودستیزانه را در آغوش می‌گیرد که حق تعیین سرنوشت مردم یهود را انکار می‌کند.

اقدامات بارسلونا از آزمون قضایی هم جان سالم به در نبرد. در اکتبر ۲۰۲۶، دادگاه عالی کاتالونیا ابطال تعلیق روابط با اسرائیل در سال ۲۰۲۳ و محدودیت‌های مربوط به خریدهای دولتی را تأیید کرد و آنها را تبعیض‌آمیز و خارج از اختیارات شهرداری دانست. لغو جداگانه پیمان تل‌آویو در سال ۲۰۲۵ خارج از دامنه این حکم بود.

استاندارد دوگانه سیاسی روشن بود: بارسلونا از اسرائیل دموکراتیک تغییرات گسترده می‌خواهد، اما از دیکتاتوری حماس در غزه هیچ. از همزیستی سخن می‌گفت، اما همان شهر اسرائیلی را کنار می‌گذاشت که کانال همکاری را باز نگه داشته بود. به نام صلح، پلی را فروریخت. حماس کف زد.