دوگانگی هند در قبال ایران را چگونه میتوان توضیح داد؟
هند که خود قربانی تروریسم مورد حمایت پاکستان و شبکههای فراملی اسلامگراست، هیچ دلیلی برای مماشات با حکومت ایران ندارد.
Abhinav Pandya بنیانگذار و مدیرعامل بنیاد اوساناس (Usanas Foundation)، یک مرکز پژوهشی سیاست خارجی و امنیتی در هند، است.
بحران جاری ایران بار دیگر سردرگمی سیاست خاورمیانهای هند را آشکار میکند. موضع تاریخی هند در حمایت از فلسطین، بیمیلیاش به اعلام حماس بهعنوان یک گروه تروریستی و رویکرد آشتیجویانهاش در قبال جمهوری اسلامی، با وجود ۱۲۰۰ سال مبارزه هند با جهادگرایی، ویرانی معابد، تغییر دینِ اجباری و نسلکشی هندوها به دست اسلامگرایان، با عقل سلیم سازگار نیست. رأی منفی دولت ناسیونالیستِ هندوِ نارندرا مودی، نخستوزیر هند، به قطعنامه سازمان ملل برای تحریم حکومت اسلامگرای ایران نیز همینقدر نامفهوم است؛ دولتی که به موضعگیری علیه اسلامگرایی و انتقاد از دولتهای پیشین کنگره ملی هند بهدلیل سیاستهای حامی اسلامگرایان و تعلل آنها در تقویت روابط با اورشلیم شهرت دارد.
زیستبوم راستگرای هندو، سازمان شبهنظامیِ داوطلبانه راشتریا سوایامسواک سانگ (Rashtriya Swayamsevak Sangh) و پادکسترها، اینفلوئنسرها، سازمانهای غیرانتفاعی، تشکلهای دانشجویی و رسانههای وابسته به آنها هیچ مدارا و تحملی با ترور اسلامگرا ندارند. این اسلامگراییستیزی سنگبنای کارزارهای انتخاباتی آنها بوده و به سه پیروزی متوالی در انتخابات سراسری انجامیده است. با این حال، دولت کنونی هند درباره اعتراضات ایران سکوت کرده است.
گروههای تروریستی جهادی آیتالله روحالله خمینی را بهدلیل کنار زدن یک دولت سکولار و جایگزین کردن آن با دولتی اسلامگرا میستایند. نقشِ کارکردی انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ ایران در ممکن کردن رشد جهادگرایی مدرن و الهامبخشی به گروههای تروریستی از کشمیر تا لبنان، همچنان موضوع پژوهشهای دانشگاهی در محافل مطالعات مقابله با تروریسم است.
هند که قربانی هم تروریسمِ مورد حمایت پاکستان و هم شبکههای فراملی اسلامگراست، دلیلی ندارد در حالی که حکومت ایران بدترین بحران خود را میگذراند، آن را راضی نگه دارد. تهران هم به رادیکالسازی شیعیان در کشمیر دامن زده و هم به احساسات جداییخواهانه در میان آنان کمک کرده است. علی خامنهای، رهبر ایران، در موارد مختلف جنبش جهادی کشمیر را مبارزهای برای آزادی خوانده و با مقایسههای نادرست، آن را همسنگ غزه جلوه داده است. ایران همچنین در هند هستههای تروریستی خفته پرورانده و بنا به ادعا از آنها برای هدف قرار دادن سفارت اسرائیل در دهلی نو استفاده کرده است.
هند که بهدلیل افزایش تنشهای آمریکا و ایران و نزدیکی فزایندهاش به اورشلیم بابت مشارکت یکدههای خود در پروژه بندر چابهار زیر فشار قرار دارد، اکنون چشمانداز شکست در چابهار را پذیرفته و به خروج از آن فکر میکند. نفوذ فزاینده چین در ایران، پروژههای راهبردی اتصال هند را در برابر خرابکاری چین آسیبپذیر میگذارد. افزون بر این، «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» (Trump Route for International Peace and Prosperity)، کریدوری چندوجهی با میانجیگری آمریکا در استان سیونیک ارمنستان، میتواند دسترسی ایران به روسیه را مسدود کند و چشمانداز بندر چابهار را، بهعنوان بخشی از کریدور بینالمللی حملونقل شمال-جنوب، بیش از پیش تضعیف کند.
همچنین سرسختی ایران، سرکوب غیرنظامیان و پیوندهایش با تروریستها باید برای هند، در حالی که در حال بستن موافقتنامههای تجارت آزاد و شراکتهای راهبردی با دموکراسیهای غربی است، موجب شرمساری باشد.
رفتار دهلی ریاکارانه است. سازمانهای راستگرای هندی به پوشیدن حجاب در مدارس و دانشگاهها اعتراض کردند. حمایت بعدی ایمن الظواهری، رهبر القاعده، از این موضوع برای آنها دردسر سیاسی ساخت. امروز روشنفکران راستگرای هند خشم ضدحجاب زنان ایرانی را پیامد مداخله آمریکا میدانند و آن را کماهمیت جلوه میدهند. وقتی اسلامگرایان هندوها را در بنگلادش قتلعام میکنند، شبکههای خبری هند فریاد برمیآورند؛ اما شکنجه و قتل شهروندان ایرانی که به تورم اعتراض دارند و خواهان شغل، آب، آزادی مذهبی و کیفیت زندگیاند، در هند شنونده چندانی ندارد. هند اگرچه به تعهد خود به نظم جهانی مبتنی بر قواعد، دموکراسی و چندفرهنگیگرایی افتخار میکند و دیکتاتوری نظامی و کارخانههای ترور پاکستان را محکوم میکند، هیچ ابایی از ایستادن کنار چین، روسیه و پاکستان در سازمان ملل ندارد.
تنها کارکرد موضع ایراندوستانه مودی، ساختن تصویری مطلوب در داخل هند است. در پسزمینه تنش میان مودی و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و در حالی که مودی به تسلیم شدن در برابر فشار آمریکا بر سر خرید نفت روسیه متهم میشود و بهدلیل مقرره جدید دانشگاهها که گفته میشود علیه هندوهای کاستهای بالا تبعیضآمیز است زیر انتقاد قرار دارد، بازنماییِ موضع ایراندوستانه هند از سوی هوادارانش بهعنوان سرپیچی مودی از ایالات متحده، نقش انحراف افکار را بازی میکند. دلایل دیگری که میتواند موضع هند را توضیح دهد، هم تکیه افراطی مودی بر دیوانسالاریای است که هنوز زیر سایه میراث جنگ سرد و با بار سوسیالیستی دستوپا میزند، و هم نبود متفکران راهبردی در رهبری سیاسی.