«ایسلامیک ریلیف ورلدواید» از شاخه آمریکایی خود جدا شد

روند پرتنش جدایی میان «اسلامیک ریلیف ورلدواید» (Islamic Relief Worldwide/IRW) و شاخه آمریکایی آن، «اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای» (Islamic Relief USA)، نهایی شد. این نهاد خیریه مستقر در بریتانیا که بر شاخه‌های اسلامیک ریلیف در سراسر جهان نظارت دارد، در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ پیوند خود را با اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای قطع کرد و اعلام کرد که شاخه آمریکایی اعتماد این خیریه جهانی را نقض کرده «و به کار کل این مجموعه آسیب زده است».

سه روز بعد، اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای که در مارس ۲۰۲۶ معادل دادخواست طلاق را علیه اسلامیک ریلیف ورلدواید ارائه کرده بود، وب‌سایت قدیمی‌اش را بست و وب‌سایت تازه‌ای را با نامی جدید راه‌اندازی کرد: «توسعه و توانمندسازی اسلامی در آمریکا» (Islamic Development & Empowerment in America) یا به اختصار IDEA. این سازمان اعلام کرد: «ما از نام خود فراتر رفتیم.»

احمد شحاته، مدیرعامل IDEA، در ویدئو و بیانیه کتبی خود هیچ اشاره‌ای به اخراج این نهاد از سوی اسلامیک ریلیف ورلدواید نکرد و مدعی شد که اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای «به‌طور مداوم از سوی نهادهای نظارتی دولتی و شرکای نهادی با اسلامیک ریلیف ورلدواید مستقر در بریتانیا اشتباه گرفته می‌شد.»

شحاته افزود: «نام تازه این مسئله را حل می‌کند: هویت متمایز آمریکایی را به‌روشنی بیان می‌کند و ابهام را از میان برمی‌دارد، تا مأموریت بشردوستانه بدون آن ادامه یابد.»

IDEA در بیانیه‌ای مطبوعاتی، تصمیم خود برای جدایی از اسلامیک ریلیف ورلدواید را چنین توضیح داد که سازمان مادر خارجی‌اش «به دلیل ارتباطات ادعایی با تروریسم، اظهارات یهودستیزانه رهبرانش، بسته شدن حساب‌های بانکی و قرار گرفتن در فهرست‌های دولت‌های خارجی، با بررسی‌های شدید و مستمر از سوی نهادهای دولتی خارجی و آمریکایی، مؤسسات مالی و نهادهای بشردوستانه بین‌المللی روبه‌رو بوده است.» اسلامیک ریلیف ورلدواید این اتهامات را قاطعانه رد کرده است.

سم وستراپ، مدیر Islamist Watch (اسلامیست واچ) وابسته به انجمن خاورمیانه، گفت: «گمان می‌کنم این همان چیزی است که اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای از ابتدا می‌خواست؛ رهایی از زیر بار شهرت زشت اسلامیک ریلیف ورلدواید که پیوسته توجه کنگره را جلب می‌کرد. حالا پرسش این است: پول IDEA به چه کسی می‌رسد؟» او افزود: «اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای نان‌آور خوبی برای این مجموعه جهانی بود.»

بر پایه گزارش‌های سالانه و صورت‌های مالی اسلامیک ریلیف ورلدواید، اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای یکی از بزرگ‌ترین منابع درآمد منفرد آن بوده است. در سال ۲۰۱۹، اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای ۲۲ درصد از کل درآمد اسلامیک ریلیف ورلدواید، یعنی ۲۹ میلیون پوند، را تأمین کرد. بر اساس تحلیل «برنامه مطالعه افراط‌گرایی» دانشگاه جرج واشینگتن، تا سال ۲۰۲۴ اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای ۵۰.۴ میلیون پوند برای اسلامیک ریلیف ورلدواید (نزدیک به یک‌پنجم درآمد جهانی آن) ایجاد کرد.

جدایی شاخه آمریکایی از اسلامیک ریلیف ورلدواید

روند جدایی میان این دو نهاد خیریه به‌طور جدی در مارس ۲۰۲۶ آغاز شد، زمانی که اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای در دادگاه منطقه جنوبی نیویورک از سازمان مادر خود شکایت کرد و مدعی شد اسلامیک ریلیف ورلدواید با در معرض خطر قرار دادن این خیریه آمریکایی برای از دست دادن احتمالی معافیت مالیاتی‌اش در ایالات متحده، جایگاه قانونی، روابط با اهداکنندگان و مأموریت بشردوستانه‌اش در آمریکا را به مخاطره انداخته است.

در شکایت مارس ۲۰۲۶ آمده است: «نهادهای دولتی آمریکا به اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای گفتند که اگر به حفظ هرگونه رابطه عملیاتی یا نهادی با اسلامیک ریلیف ورلدواید ادامه دهد، معافیت مالیاتی‌اش تهدید خواهد شد.» دادگاه دستور توقف صادر کرد و به هر دو طرف دستور داد وارد فرآیند حل اختلاف شوند. اما اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای اعلام کرد که اسلامیک ریلیف ورلدواید با «سوءنیت» و در «تلاشی بی‌اثر» برای دور زدن پاسخگویی، پیوند خود با شاخه آمریکایی را قطع کرده است.

به گزارش «تمرکز بر اسلام‌گرایی غربی» (FWI)، در ۳۰ مارس ۲۰۲۶ کمیته راه‌ها و روش‌های مجلس نمایندگان آمریکا تصمیم اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای برای شکایت از اسلامیک ریلیف ورلدواید و قطع رابطه را دستاورد خود دانست. جیسون اسمیت، رئیس این کمیته (جمهوری‌خواه از میسوری)، اعلام کرد که شکایت اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای «اگر نظارت کمیته ما نبود، هرگز رخ نمی‌داد.»

اسمیت این اقدام را نتیجه مستقیم ارجاع‌های مکرر کمیته به اداره درآمد داخلی (IRS) درباره وابستگی اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای به اسلامیک ریلیف ورلدواید توصیف کرد؛ نهادی که کمیته آن را «گروهی وابسته به تروریسم» با پیوند به حماس و پیشینه‌ای از یهودستیزی خوانده است.

روایت اسلامیک ریلیف ورلدواید از ماجرا

اسلامیک ریلیف ورلدواید از سوی خود تأکید کرد که قطعنامه اخراج اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای «به اتفاق آرا و با اثر فوری تصویب شد» و شاخه آمریکایی را از حق «فعالیت یا تجارت با استفاده از نام اسلامیک ریلیف یا دارایی‌هایی که هم‌اکنون در اختیار دارد، تا زمانی که مدلی منطبق با توافق‌نامه‌های حاکمیتی این فدراسیون برقرار شود» محروم کرد.

این نهاد اعلام کرد: «این تصمیم از سوی مجمع عمومی اسلامیک ریلیف (IGA)، عالی‌ترین رکن حاکمیتی اسلامیک ریلیف، متشکل از نمایندگان منتخب کشورهای عضو در سراسر جهان، اعضای هیئت امنا و عضو مستقل باقی‌مانده، اتخاذ شد.» هارون عطاالله، رئیس هیئت امنای اسلامیک ریلیف ورلدواید، تأکید کرد که اقدامات اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای «به کار کل این فدراسیون آسیب زده است.»

اسلامیک ریلیف ورلدواید با اتهامات متعدد درباره پیوند با افراط‌گرایان روبه‌روست

«تمرکز بر اسلام‌گرایی غربی» اتهامات دیرینه علیه اسلامیک ریلیف ورلدواید و شرکایش را مستند کرده است؛ از پیوند با شبکه‌های اخوان‌المسلمین و تریبون دادن به امامان افراطی گرفته تا ارتباط با گروه‌هایی که به حمایت از تروریسم متهم شده‌اند.

این خیریه مستقر در بریتانیا از سوی امارات متحده عربی به‌عنوان سازمان تروریستی معرفی شده و وزارت خارجه آمریکا آن را ترویج‌دهنده یهودستیزی «آشکار و هولناک» توصیف کرده است. اسرائیل با استناد به پیوندهای ادعایی با حماس، فعالیت اسلامیک ریلیف ورلدواید را در اسرائیل، غزه و کرانه باختری ممنوع کرد. در سال ۲۰۱۸، دو سال پیش از جنجال بر سر یهودستیزی اسلامیک ریلیف ورلدواید، اسلامیک ریلیف یو‌اس‌ای بابت همکاری‌اش با هایاس (HIAS) برای کمک به پناهجویان در یونان، پوشش مثبتی از سوی روزنامه جروزالم پست دریافت کرد.

چندین اندیشکده و رسانه، از جمله ان‌جی‌او مانیتور (NGO Monitor)، جامعه هنری جکسون (Henry Jackson Society) و انجمن خاورمیانه (Middle East Forum)، پرونده‌هایی گردآوری کرده‌اند که اتهامات تأمین مالی تروریسم، تریبون دادن به واعظان نفرت‌پراکن، حمایت از حماس و یهودستیزی علیه اسلامیک ریلیف ورلدواید را به تفصیل شرح می‌دهند.

گزارش سال ۲۰۱۸ مؤسسه هنری جکسون با عنوان «Wolves in Sheep’s Clothing: How Islamist Extremists Exploit the UK Charitable Sector» («گرگ‌ها در لباس میش: چگونه افراط‌گرایان اسلام‌گرا از بخش خیریه بریتانیا بهره‌برداری می‌کنند») اشاره کرد که اسلامیک ریلیف ورلدواید و شاخه آمریکایی آن «به داشتن پیوندهای گسترده با سازمان‌های تروریستی اسلام‌گرا متهم شده‌اند.» این گزارش به‌عنوان نمونه، دریافت ۵۰ هزار دلار از اسامه بن‌لادن از سوی اسلامیک ریلیف ورلدواید در سال ۱۹۹۹ را ذکر کرد.

گزارش سال ۲۰۱۸ انجمن خاورمیانه درباره این سازمان اشاره کرد که مقامات روسیه در سال ۲۰۰۵ اسلامیک ریلیف را به حمایت از تروریسم در چچن متهم کردند. در سال ۲۰۱۲، غول بانکی سوئیسی یو‌بی‌اس حساب‌های اسلامیک ریلیف را بست و «کمک‌های مالی مشتریانش به این خیریه را مسدود کرد»، که بنا بر گزارش‌ها به دلیل نگرانی از تأمین مالی تروریسم بوده است. چهار سال بعد، اچ‌اس‌بی‌سی نیز همین کار را کرد.

در ژانویه ۲۰۲۱، وزارت خارجه آمریکا به دلیل «یهودستیزی‌ای که رهبری اسلامیک ریلیف ورلدواید بارها از خود نشان داده است»، پیوند خود را با این نهاد قطع کرد. در نوامبر ۲۰۲۰، وزارت کشور آلمان با استناد به «ارتباطات قابل‌توجه» اسلامیک ریلیف ورلدواید با اخوان‌المسلمین، پروژه‌های خود با این نهاد را خاتمه داد.

«تمرکز بر اسلام‌گرایی غربی» با نمایندگان IDEA و اسلامیک ریلیف ورلدواید تماس گرفته و هر پاسخی را که دریافت کند منتشر خواهد کرد.