رومن: تا پایان اشغال قبرس، هیچ ترکی نباید ریاست سازمان ملل یا نهادی بین‌المللی را بر عهده بگیرد

دوره دوم آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ به پایان می‌رسد، اما هنوز نامزد روشنی برای جانشینی او مطرح نیست. در ابتدا، آمریکای‌لاتینی‌ها انتظار داشتند فردی از آمریکای مرکزی، آمریکای جنوبی یا کارائیب سکان را به دست گیرد، اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، صریح کردند که هیچ‌یک از نامزدهای اعلام‌شده معیارهای آنان برای اصلاحات را برآورده نمی‌کند و ایالات متحده خود را با پایبندی به سهمیه‌بندی نمادین و صوری سازمان ملل محدود نخواهد کرد.

به‌زودی چند نامزد دیگر هم مطرح شدند. برجسته‌تر از همه، لانا نسیبه، مقام اماراتی، ویکتور اوربان، نخست‌وزیر پیشین مجارستان، و قاسم‌ژومارت توکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان. در پشت‌صحنه، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، برای آنکه یک ترک سکان را به دست گیرد فشار آورده و فریدون سینیرلی‌اوغلو را پیش کشیده است. او از وفاداران دیرینه اردوغان و وزیر خارجه موقت سابق است و اکنون به‌عنوان دبیرکل سازمان امنیت و همکاری در اروپا فعالیت می‌کند. اردوغان و دستیارانش بی‌سروصدا سراغ دیگر رهبران رفته‌اند، به‌ویژه در میان پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل، و در محافل خصوصی می‌گویند جز فرانسه از کسی مخالفتی ندیده‌اند. با این حال، اردوغان معتقد است می‌تواند، یا با رشوه یا با اجبار، رضایت امانوئل مکرون را بگیرد.

اردوغان صرفاً از سر غرور ملی یک ترک را پیش نمی‌برد. او مرتب می‌کوشد میزبانی رویدادهای بین‌المللی را بگیرد یا ترک‌ها را در موقعیت‌های رهبری بنشاند تا دامنه نفوذ سیاست‌هایش را گسترش دهد و برنامه ایدئولوژیک خود را پیش ببرد. در سال ۲۰۱۱، نامزدی استانبول برای میزبانی المپیک را اعلام کرد. مقام‌های ترک آشکارا از دریچه دین برای نامزدی خود تبلیغ کردند. اگمن باغیش، از نزدیکان اردوغان و حامل پول و عامل مالی او، گفت واگذاری بازی‌ها به ترکیه به اعضای کمیته بین‌المللی المپیک امکان می‌دهد ثابت کنند «علیه یک گروه اعتقادی» تعصب ندارند. در همین حال، لوگوی پیشنهادی ترکیه مسجدها و هلال را در خود داشت. ترکیه بار دیگر برای میزبانی بازی‌های ۲۰۳۶ درخواست داده است. با این حال، انتخاب آن از سوی کمیته بین‌المللی المپیک، فارغ از اینکه چه میزان رشوه ترکی پیشنهاد شود، مایه شرمساری خواهد بود، زیرا اکرم امام‌اوغلو، شهردار استانبول، این نامزدی را پیش از بازداشتش به جرم آنکه بیش از حد محبوب بوده و برای اردوغان چالش سیاسی ایجاد می‌کرد اعلام کرد.

اردوغان در ژانویه ۲۰۰۵ آشکارا برای آنکه اکمل‌الدین احسان‌اوغلو سکان سازمان همکاری اسلامی را به دست گیرد فشار آورد. مقام‌های ترک انتصاب احسان‌اوغلو را نشانه افزایش اعتبار ترکیه در میان کشورهای اسلامی دانستند. حکمت چتین، ترکِی که نخستین نماینده ارشد غیرنظامی ناتو در افغانستان بود، رویکردی نرم در قبال طالبان در پیش گرفت. در کابل بیلبوردهایی نصب شد که به‌جای معرفی ترکیه به‌عنوان عضو ناتو، از همبستگی اسلامی ترکیه و افغانستان می‌گفت. اردوغان همچنین احمد اوزومجو را در فاصله سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ به ریاست سازمان منع سلاح‌های شیمیایی رساند. فاتح بیرول آژانس بین‌المللی انرژی را رهبری می‌کند و مرتب برای پروژه‌های نفت و گاز اردوغان تبلیغ کرده و خط لوله‌ای از مسیر ترکیه را بر گزینه‌های امن‌تر یونانی، قبرسی و اسرائیلی ترجیح داده است.

سینیرلی‌اوغلو کاریزمای مایکل دوکاکیس را دارد، آن هم بعد از دریافت دو برابر دوز کتامین. دوره مسئولیت او در سازمان امنیت و همکاری در اروپا، در بهترین حالت، کم‌رمق بوده است. او هیچ اصلاحی انجام نداده و به نظر می‌رسد نقش دروازه‌بان را بازی می‌کند تا مانع از آن شود که این سازمان بیانیه‌ای صادر کند یا دست به اقدامی معنادار بزند که منافع دیپلماتیک یا مالی اردوغان را تضعیف کند. گشودن خزانه سازمان ملل به روی او، یعنی دعوت به یک رسوایی فساد هم‌تراز برنامه نفت در برابر غذای کوفی عنان، دبیرکل وقت سازمان ملل.

سینیرلی‌اوغلو مردِ اردوغان است. او در دوران وزارت خارجه احمد داوداوغلو معاون وزیر بود. سپس هفت سال وفادارانه در سازمان ملل برای اردوغان کار کرد. زمانی که نیروهای ترکیه به مناطق تحت اداره کردها در سوریه حمله کردند و آن مناطق را پاک‌سازی قومی کردند، سینیرلی‌اوغلو به شورای امنیت سازمان ملل گفت «هرگونه تحریف عملیات ضدتروریستی ما به‌عنوان تهاجم یا تجاوز را قاطعانه رد و به‌شدت محکوم» می‌کند. او از پاکسازی ده‌ها هزار ترک پس از کودتای ناکام ژوئیه ۲۰۱۶ ــ کودتایی که «آتش‌سوزی رایشتاگ» (Reichstag Fire) خوانده شد ــ دفاع کرد و اعلام کرد: «ما هرگز این رذالت را فراموش نخواهیم کرد.» چهار سال بعد، به کشورهایی که با کردهای سوریه تعامل می‌کردند هشدار داد که «فرش‌های قرمز شما می‌تواند خیلی زود به خون آغشته شود.» سینیرلی‌اوغلو، در همین حال، درباره پناهگاه امنی که ترکیه برای دولت اسلامی فراهم کرد و همچنین تأیید و حمایت از حماس سکوت کرد. او همچنین درباره بازداشت امام‌اوغلو سکوت کرد، حتی وقتی دیگر مقام‌های سازمان امنیت و همکاری در اروپا لب به سخن گشودند.

در ژوئیه ۲۰۲۶، شوخی‌پردازان روس با سینیرلی‌اوغلو تماس تلفنی گرفتند و یکی از آنها وانمود کرد نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، است. شوخی‌پرداز کارکین دوم، رئیس کلیسای ارمنستان، را متهم کرد و از سینیرلی‌اوغلو خواست برای کنار گذاشتن او کمک کند. سینیرلی‌اوغلو پاسخ داد: «باشد، نهایت تلاشم را می‌کنم؛ سعی می‌کنم.» چنین جمله‌ای نشان می‌دهد سینیرلی‌اوغلو اصل هفتم اصول هلسینکی (Principle VII) درباره آزادی مذهبی را با بی‌اعتنایی می‌نگرد.

ترکیه در دوران اردوغان به یکی از فاسدترین کشورهای جهان تبدیل شده است، هم‌تراز با بلاروس و مصر. علت این وضعیت فقط رهبر ترکیه نیست، بلکه سکوت، ترس و همدستی کسانی مانند سینیرلی‌اوغلو هم در آن نقش دارد.

همه این‌ها باید سینیرلی‌اوغلو را به‌عنوان یک فرد از صلاحیت ساقط کند، اما اینکه اساساً هر ترک بتواند سازمان ملل یا هر سازمان دیگری را رهبری کند، به دلایل دیگری نیز باید از همان ابتدا منتفی باشد. ترکیه بیش از نیم قرن است قبرس را اشغال کرده است. این تصور که تمایل به حفاظت از اقلیت مسلمان قبرس انگیزه و توجیه تهاجم ترکیه بوده، بی‌معناست. بخش عمده تهاجم پس از آن رخ داد که بحران قبرس گذشته بود و دو طرف در مذاکرات صلح ژنو در حال گفت‌وگو بودند. به بیان ساده، ترکیه سرزمین اتحادیه اروپا را اشغال کرده است و تا زمانی که چنین است، هیچ ترک نباید هیچ موقعیت رهبری در سازمان ملل یا هیچ سازمان بین‌المللی دیگری داشته باشد. همچنین ترکیه نباید برای میزبانی سازمان ملل اصولاً مورد توجه قرار گیرد.