پاپ لئو از محکوم‌کردن آزار اسلام‌گرایانه مسیحیان الجزایر سر باز زد
ادای احترام پاپ در یادمان شهدا بر سر پاک‌سازی قومی کاتولیک‌های پیه‌نوار جنجال به پا کرده است.
جولز گومز پژوهشگرِ کتاب مقدس و روزنامه‌نگار مستقر در رم است.
پاپ لئوی چهاردهم تلاش‌های مدافعان آزادی مذهب را برای معطوف کردن توجه او به آزار اسلام‌گرایانه مسیحیان با تأیید دولت، در جریان سفرش به الجزایر در ۱۳ و ۱۴ آوریل ۲۰۲۶، پس زد.
این پاپ که سفر ده‌روزه‌اش به آفریقا را با بازدید از الجزایر آغاز کرد، در یادمان شهدا به انقلابیون مارکسیست و مسلمان ادای احترام کرد، اما در سی‌اُمین سالگرد ربایش و سر بریدن هفت راهب تراپیست به دست اسلام‌گرایان، از صومعه تیبیرین (Tibhirine) دیدن نکرد.
مفسران فرانسوی بر کنایه‌آمیز بودن تعظیم پاپ در این یادمان تأکید کردند و یادآور شدند که جنگ استقلال الجزایر به کشتار و اخراج یک میلیون پیه‌نوار انجامید، کسانی که بیشترشان کاتولیک‌های فرانسویِ متولد الجزایر بودند.
در آستانه پرواز لئو به الجزیره، مرکز اروپایی حقوق و عدالت (European Centre for Law and Justice) سرکوب مسیحیان در الجزایر را برجسته کرد و اعلام داشت: «بر پایه قانون اساسی الجزایر، اسلام دین رسمی کشور است، همین امر رئیس پیشین شورای عالی اسلامی را واداشت تا اعلام کند که ‘یک الجزایری فقط می‌تواند مسلمان باشد’ (۲۰۲۱).»
پاپ درخواست‌هایی را که از او می‌خواست برای آزادی مذهب میانجی‌گری کند، نادیده گرفت. در این طومار که به امضای رهبران سیاسی، کارشناسان حقوق بشر، فیلسوفان، حقوق‌دانان، نویسندگان و الجزایری‌های تبعیدی رسیده بود، هشدار داده شده بود: «الجزایر هویتی یگانه، هم عربی و هم مسلمان، را به زیان اقلیت‌ها، به‌ویژه یهودیان، احمدی‌ها و مسیحیان تحمیل می‌کند. در سال ۲۰۲۰، آزادی وجدان از قانون اساسی حذف شد.»
در عوض، پاپ در سخنانی خطاب به عبدالمجید تبون، رئیس‌جمهور الجزایر، چنان می‌نمود که لفاظی‌های خود علیه ایالات متحده و اسرائیل را از سر گرفته است و «نقض مداوم حقوق بین‌الملل و وسوسه‌های نواستعماری» را محکوم کرد.
پاپ درباره «پویایی‌های متضاد بنیادگرایی و سکولاریزاسیون» سخن گفت که در آن «نمادها و واژگان مذهبی» به «زبان‌های کفرآمیز خشونت و سرکوب» یا «نشانه‌های تهی در بازار عظیم مصرف» بدل می‌شوند.
لئو پس از بازدید از مسجد بزرگ الجزیره و به‌کار بردن واژه «اشتراک» (communion) برای تعریف پیوند میان مسیحیان و مسلمانان زیر «محبت مادرانه» مریم، با واکنش تند کاتولیک‌ها روبه‌رو شد، پیوندی که به گفته آنان ساختگی است.
در نخستین روز سفر پاپ، ائتلاف دفاع از آزادی (Alliance for Defending Freedom) توییت‌هایی منتشر کرد و برای کشیش یوسف اورحمان (Youssef Ourahmane)، مسلمانِ گرویده به مسیحیت و رهبر کلیسا که الجزایر او را به اتهام «عبادت غیرقانونی» زندانی کرده است، درخواست کمک کرد.
آرتور هرلن (Arthur Herlin)، خبرنگار واتیکان، با برجسته کردن پرونده‌ای دیگر گفت از لئو خواسته است برای آزادی کریستف گلز (Christophe Gleizes)، روزنامه‌نگاری که به هفت سال زندان محکوم شده است، وساطت کند. هرلن توییت کرد: «پاپ چند بار سر تکان داد و به من پاسخ داد: ‘بله، من پرونده کریستف گلز را می‌دانم.’»
فعالان حقوق بشر پس از اعلام سفر پاپ از سوی واتیکان، فشار بر لئو را برای سخن گفتن از جانب مسیحیان الجزایر آغاز کردند. در ۱۸ مارس، مرکز اروپایی حقوق و عدالت در سخنرانی‌ای خطاب به سازمان ملل متحد به وخامت وضعیت آزادی مذهب در الجزایر پرداخت و سفر پیشِ روی پاپ به این کشور را پیش‌بینی کرد.
سخنرانان مرکز اروپایی حقوق و عدالت یادآور شدند که انجیلی‌ها آسیب‌پذیرترین گروه‌اند، زیرا «تعهد تبلیغی‌شان آنان را در معرض فشار دائمی قرار می‌دهد»، در حالی که «کلیسای کاتولیک اکنون تنها گفت‌وگوی بین‌ادیانی را به بهای بشارت در اولویت قرار می‌دهد و مقامات الجزایری از این امر برای ترسیم تصویری از مدارا بهره می‌برند.»
جمیله جلول (Djamila Djelloul)، که از اسلام به مسیحیت گرویده است، از لئو خواست «خواستار آزادی وجدان راستین شود، یعنی حق تغییر دین برای کسانی که از اسلام می‌آیند، نه صرفاً آزادی عبادت برای مسیحیانی که از پیش آنجا هستند.»
در ۸ آوریل، مرکز اروپایی حقوق و عدالت گزارشی با عنوان «سرکوب مسیحیان در الجزایر» منتشر کرد که در آن آمده بود دولت پس از استقلال الجزایر در سال ۱۹۶۲، کاتولیسیسم را به دینی تقلیل داد که دولت آن را تحمل می‌کند و هیچ نقش تبلیغی ندارد.
از سال ۲۰۰۶، دولت پنجاه‌وهشت کلیسای پروتستان را بسته و تنها سه کلیسا، از جمله یک کلیسای بین‌المللی، باز مانده‌اند و پروتستان‌ها از آزادی عبادت محروم شده‌اند. فرمان سال ۲۰۰۶ هرگونه تلاش برای بشارت دادن به مسلمانان را با پنج سال زندان مجازات می‌کند.
از آنجا که الجزایر انرژی اروپا را تأمین می‌کند، با ایالات متحده در مبارزه با تروریسم همکاری دارد و از روسیه سلاح می‌خرد، بازیگران بین‌المللی نمی‌خواهند با طرح مسئله آزادی مذهب، دولت این کشور را برنجانند و بدین‌سان نهادهایی مانند واتیکان را تنها می‌گذارند تا برای مسیحیان آزاردیده وساطت کنند.
شوقی بن زهره (Chawki Benzehra)، افشاگر الجزایری، توضیح داد که سفر لئو «می‌توانست رویدادی تاریخی باشد، اگر او تصمیم می‌گرفت آزار مسیحیان به دست اسلام‌گرایان و نیز نقض آزادی عبادت آنان از سوی رژیم الجزایر را محکوم کند.» اما او گفت: «متأسفانه او راه نرنجاندن مقامات الجزایری را برگزید، تا جایی که حتی از بازدید از صومعه تیبیرین، جایی که راهبان در آن به قتل رسیدند، چشم پوشید. تا به امروز، رژیم الجزایر همچنان از روشن کردن کامل حقیقت این پرونده سر باز می‌زند.»
تحلیل‌های میدل ایست فوروم را با ایمیل دریافت کنید: مشترک خبرنامه شوید (به انگلیسی)